Astronom ve matematikçi olan Ali Kuşçu birçok bilim alanında eserler vermiş ünlü bir ilim insanıdır. Ali Kuşçu’nun babası Muhammed, Timur İmparatoru Uluğ Bey’in kuşlarının bakımıyla ilgilenen bir hizmetkardı.

Bu yüzden ailesine “Kuşçu” lakabı verilmiştir ve bu lakabı oğlu Ali’ye de geçmiştir. Ali Kuşçu, küçük yaştan itibaren devrin önemli astronomi ve matematik hocalarından ders almıştır.

Ali Kuşçu’nun ders aldığı, devrin en önemli bilim adamlarından bazıları şunlardır: Bursalı Kadızade Rumi, Gıyaseddin Cemşid ve Muinudin Kaşi’dir. Gençlik döneminde ise ilim almak amacıyla Kirman şehrine gitmiştir. Ali Kuşçu, “Hall-ü Eşkâl-i Kamer” ve “Şerh-i Tecrîd” adlı eserlerini Kirman’da yaşadığı dönemlerde yazmıştır. Semerkand’daki ve Kirman’daki ilmi çalışmalarından sonra Timur Devleti İmparatoru Uluğ Bey’in yardımcısı olmuştur. Astronomi alanındaki uzmanlığından dolayı ayrıca devlet rasathanesinde müdürlük makamına getirilmiştir.

İçerik

Ali Kuşçu Kimdir?

Ali Kuşçu Kimdir?Ali Kuşçu, 1403 yılında Semerkand’da dünyaya gelmiştir. 16 Aralık 1474 yılında ise, İstanbul‘da hayata veda etmiştir. Semerkand o zamanlar Timur Devleti’nin sınırları içindeydi. Birçok kayıtlara göre Ali Kuşçu’nun Türk asıllı olduğu belirtilirken pek çok kayıtlara göre de Fars – İran asıllıdır. Ali Kuşçu’nun asıl adının Ali Bin Muhammed olduğunu yukarıda belirtmiştik. Ali Bin Muhammed demek, Muhammed oğlu Ali demektir.

Ali Kuşçu’nun Hayatı

Ali Kuşçu'nun Hayatı1450 yılı dolaylarında Hacc’a gitmek için yola çıktığı zaman, Tebriz civarındayken Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan, Ali Kuşçu’yu büyük bir törenle karşıladı. Osmanlı İmparatorluğu ile yapacakları Barış Görüşmeleri için, Ali Kuşçu’dan yardım istedi. Uzun Hasan’ın kendisine yaptığı yardım teklifini kabul eden Ali Kuşçu, aracılık yapmak amacıyla Fatih Sultan Mehmet Han’ın vezirleriyle bir görüşme gerçekleştirdi. Daha sonra, Fatih Sultan Mehmet Han’ın kendisine yaptığı teklifle İstanbul’a giden Ali Kuşçu, burada Ayasofya Medresesi’nde müderrislik görevine getirildi. Bu göreve, aylık iki yüz altın maaş karşılığında getirilmiştir. Ayasofya Medresesi’ndeki Fatih Külliyesi’nin ders programları, Ali Kuşçu tarafından hazırlanmıştır.

Ali Kuşçu’nun Eserleri

Ali Kuşçu’nun EserleriOsmanlı’nın Otlukbeli Savaşı’nı kazanmasının ardından Fatih Sultan Mehmet Han’a, Ali Kuşçu’nun “Astronomi” alanında yazdığı bir eseri sunulmuştur. Eserin adı ilk başta, Risale-i fi’l Hey’e ‘dir. Ancak, bir savaş zaferiyle aynı döneme denk geldiği için bu eserin adı Risale-i Fi’l Fethiye olarak değiştirilmiştir. Arapçaya da çevrilmiştir.

Dikkatinizi Çekebilir: Yunus Emre’nin Hayatı

Bu eser genel olarak üç üniteden oluşmaktadır. İlk ünitede, gezegenler ve bu gezegenlerin yer yüzü şekilleri ayrıntılı bir şekilde kaleme alınmıştır. Ayrıca nasıl hareket ettiklerine dair bilgiler sunulmuştur. İkinci ünite, dünyanın şekli ve sahip olduğu iklimler üzerinedir. Bu iklimler, yedi farklı bölümde kategorize edilmiştir.

Son ünitede ise, dünyanın yer yüzü ölçüleri ve diğer gezegenlere olan uzaklıklarına dair ayrıntılı bilgileri ve formülleri kaleme almıştır. O dönem yazdığı eserlerde verdiği bilgiler ve formüller, günümüzdeki üstün teknolojik aletlerle yapılan ölçüm sonuçlarından elde edilen bilgi ve formüllerle hemen hemen aynıdır. Hayatı boyunca yazdığı eserlerden en bilinenleri ve günümüze kadar gelenleri şunlardır;

  • Risale-i fi’l Hey’e (Alanı: Astronomi)
  • Şerh-i Tici Uluğ Bey (Alanı: Astronomi)
    Risale-i fi’l Fethiye (Alanı: Astronomi (Risale-i fi’l Hey’e adlı eserinin Arapça tercümesidir)
  • Risale fi’l Muhammediye (Alanı: Matematik, Cebir ve Hesaplama)
  • Unkud-üz-Zevahir fi Man-ül-Cevahir (Günümüz Türkçesi: Mücevherlerin Dizilmesinde Görülen Salkım)
  • Et-Tezkire fî Âlâti’r-Ruhâniyye
  • El-‘Unkûdu’z-Zevâhir fî Nazmi’l-Cevâhir: (Alanı: Sarf İlmi)

1 Yorum

Bir Cevap Yazın