Önceleri elektriksiz ortamlarda yaşamını sürdüren insanlar, ürettikleri eşyalarla, oluşturdukları teknolojiler sayesinde günümüzde çok farklı bir noktaya ulaşmıştır.  Eskisine oranla daha kolay hale gelen hayat şartlarının bu noktaya gelmesinde teknolojinin önemi asla küçümsenemez. Neredeyse tüm teknolojilerin temelinde olması gerekense şüphesiz ki elektriktir. Elektrik keşfinin yaşanmasının ardından; elektriğin nasıl elde edileceği yönünde sorular ortaya çıkmış ve araştırmalar başlamıştır.

Çeşitli teknolojilerle elektrik üretimi elde edilmeye çalışılmıştır. Günümüzde elektrik üretmek için en sık kullanılan teknoloji baraj teknolojisidir. Sudan elektrik üretme fikri, çok uzun zaman önce değil 20. yüzyıl başlarında oluşmaya başlamış ve duyulmuştur. Ortaya çıktıktan sonra tüm dünya tarafından en genel geçer elektrik üretme yöntemi haline gelmiştir.

İlk ortaya çıktığında çok rağbet görmüştür ancak birçok ülkede ve Türkiye’de baraj sularındaki azalmadan dolayı sık kullanılan bu yöntem yerini rüzgar enerjisi ile elektrik üretimi yapan rüzgargüllerine bırakmaya başlamıştır. Aynı mantıkla işleyişleri olan barajlar ve rüzgâr değirmenleri; kullandıkları potansiyel enerji bakımından birbirlerinden ayrılırlar.

Barajların Yapısı

Barajların YapısıElektrik üretmek için yapılmış barajlar, 4 ana bölümden meydana gelir. Bunlar; barajın yapısı, jeneratör, türbin ve elektrik hattıdır. Barajın kurulması için ilk yapılması gereken baraja dökülecek olan akarsuyun önüne bir set çekmek olacaktır. Set sayesinde akan su birikme ve yükselme özelliği gösterir. Böylece akarsu yatağında dağılıp gitmek yerine barajın depolama alanında birike birike yükselmeye başlar.

Delikler Sayesinde Elektrik Üretimi

Delikler Sayesinde Elektrik ÜretimiElektrik üretimi amacıyla yapılan barajların olduğu yerlerde baraj gölü oluşumu zorunludur. Zaten amaç da akarsuya ait suyun akmasını önlemek ve göl oluşturmaktır. Barajlarda bulunan duvarın su birikintisinin olduğu tarafa bakan bölümünde delikler yer alır. Duvarın altından başlayarak yukarıya kadar çıkan bu delikler, istemli olarak suyun diğer tarafa geçirilmesi durumunda kullanılmaktadır. Delikler göldeki suyun azalması için yapılmamıştır. Deliklerin yapılış amacı aslında tam olarak da elektriğin meydana çıkması içindir.

Deliklerden, karşı tarafa geçiş yapan sular, geçişleri esnasında türbinin pervanelerini hareket ettirerek döndürür. Bu hareket neticesinde de elektrik elde edilir ancak bu deliklerin kapakları her zaman elektrik üretimini sağlamak için kullanılmaz. Bazen baraj seviyesi tehlikeli boyutlara çıkabilir. Böyle zamanlarda su seviyesini azaltmak amacıyla kapaklar açılır ve su akarsuya geri bırakılır. Günümüzde barajın taşması durumu pek görülen bir olay değildir çünkü artık barajların su seviyesi oldukça azalmıştır hatta kuruma noktasına gelmiştir. Bu durumun farkında olan ülkeler; elektrik üretmek için farklı yol arayışına girmiştir ve burada da en çok dikkati rüzgâr enerjisi çekmektedir.

Türbinler ile Elektrik Üretimi

Barajların yapısında bulunan türbinler, ağırlık bakımından çok fazladır. Tonlarla ifade edilir. Türbinler, akışkan formda bir şeyin enerjisini çevirmekte kullanılan malzemelerdir. Su kanalı açılınca, yoğun şekilde gelen suyun etkisiyle tonlarla birlikte ifade edilen türbinler dönmeye başlar. Bu hareket sayesinde de elektrik enerjisi elde edilebilir. Bu işlev sırasında su, potansiyel enerji kimliğinden sıyrılarak; kinetik enerjiye dönüşür. Su yerine ulaşıp; türbinleri hareket ettirmeye başladığında oluşan kinetik enerji de mekanik enerjiye dönüşmüş olur.

Mekanik enerji baraj yapısındaki şaft sayesinde jeneratöre bağlı olan türbin, jeneratör içindeki elektromıknatıslarını döndürür. Bu dönüşle de elektrik açığa çıkar. Barajlardan elektrik elde etmenin temel işleyişi bu şekildedir. Türbinler, çoğu zaman yel değirmeni ile benzerliği ile anılır. İkisi arasında ki fark; türbinler enerji üretmek için su kullanırken, yel değirmenleri rüzgar kullanarak enerji elde ederler. Kullandıkları malzeme farklı olsa bile işleyişleri aynıdır.

2 YORUMLAR

  1. sonucda burda bir basıçlı suyu yuksekyerden aşagı bırakarak enerji üretiyorsunuz yani su + su basınçı + yer cekim bu denklemi kullanılıyor peki ben size mantıken şı denklememi kursam yük + yükseklik + dönüş + yercekimi bu deklemde ise cok ucuz maliyetle aynı birimi kullanarak devamlı elektirik üretimi yapa bilirsiniz benim fikrimde bu.

Bir Cevap Yazın