İrlanda doğumlu İngiliz romancı ve mizah yazarı Laurance Sterne, en bilinen eseri olan Tristram Shandy Beyefendinin Hayatı ve Görüşleri ile tanınmaktadır. Kitap, yazıldığı dönemin üzerinden 250 yıl geçmiş olmasına rağmen hala en post modern eserler arasında gösterilmektedir. Yaşadığı dönemde yazdığı 2 dev eser yalnızca kendi döneminin ötesine geçmekle kalmamış aynı zamanda kendisinden sonra gelen isimleri de etkilemiştir.

Goethe, Mann, Gide , Joyce gibi yazarlar Sterne’in kitaplarından esinlenerek ürünler ortaya koymuşlardır. Yaşadığı dönemde kitapları Fransızca, Almanca, İtalyanca gibi dillere çevrilmekte zorluk çekmiştir ve bu nedenle pek çok yazar Sterne’nin eserlerini kopyalayarak sanki kendi eserleriymiş gibi piyasaya sürmüşlerdir.

Hayatı boyunca pek çok zorlukla mücadele etmek zorunda kalan Sterne, kendi hayatına dair pek çok izi kitaplarına yansıtmıştır. Özellikle orduda edindiği bilgi ve tecrübelerine dayanarak oluşturduğu kitaplar hala edebiyat dünyası içinde önemli bir yere sahiptir.

Laurence Sterne Kimdir?

Tristram Shandy ve Duygusal Yolculuk adlı iki kitabı sayesinde, adından yüzyıllar sonra dahi bahsettirmeyi başaran ünlü yazar Laurence Sterne, 18. yüzyılın en önemli isimlerinden bir tanesidir. Yaşadığı dönem ve koşullar göz önüne alındığında, pek çok zor şey başarmıştır. Kendisi hakkında “çılgın din adamı” olarak bahsedilmektedir, çünkü hayatının büyük bir bölümünü din adamı olarak geçirmiştir. Akciğerlerinde sorun olması nedeniyle her zaman için güzel iklimler arayan Sterne, en sonunda Fransa’ya yerleşmeye karar vermiş ve ailesi ile beraber burada güzel bir hayat geçirmiştir. Yazdığı en ünlü eserini Fransa’da kaldığı sürede tamamlamıştır. Din adamlığı dışında hakimlik de yaparak hem kanun hem de din insanı olmuştur.

Laurence Sterne’nin Hayatı

Laurence Sterne, İrlanda’nın Clonmel şehrinde 24 Kasım 1713’te dünyaya geldi. Sterne’nin babası Roger, York başpiskoposunun torunu olmasına rağmen, İspanyol Yükselişi Savaşı sırasında savaşan en düşük rütbeli piyade subayıydı. Flanders’da Roger bir subayın dul eşi Agnes’le evlendi, ancak Agnes Roger’ın çok altındaki bir sosyal sınıftı. Roger İrlanda’da emekliye ayrıldı ve orada Laurence doğdu. Sterne’in erken çocukluk yıllarının çoğu yoksulluk içinde geçti. Daha sonraki yıllarda Sterne, amcası Toby ve Onbaşı Trim’in portrelerini Tristram Shandy adlı kitabında kullanarak askerlere olan sevgisini dile getirmiştir.

Sterne, 10 yaşındayken Halifax yakınlarındaki Hipperholme’deki okula gönderildi ve orada yakınları olan amcası Richard Sterne kendisine baktı. Sterne çalışkan bir öğrenciydi ve bursla Cambridge’e gitti. Üniversitede büyük dostu John Hall-Stevenson ile bir araya geldi ve akciğerlerindeki ilk şiddetli kanamasını yaşadı. Ne yazık ki Sterne’in tedavi edilemez tüberkülozu vardı. (Tüberküloz Nedir?)

1741-42’de Sterne, amcası tarafından kurulan bir gazeteye Sir Robert Walpole yönetimini destekleyen siyasi makaleler yazdı fakat kısa bir süre içinde tiksinti ile siyasetten çekildi. Amcası mümkün olduğunca ilerlemesini engelleyerek baş düşmanı oldu. Sterne, Elizabeth Lumley ile tanıştı ve aşık oldu, 1741’de evlendiler. Evlilikleri boyunca Sterne sürekli olarak eşini aldattığı için çatışmaları hiç bitmedi. Bir din adamı olarak Sterne sıkı ama hatalı bir şekilde çalıştı. İki dini mahkemede komiser (hakim) olarak görev yaptı ve York Minster’daki vaazları oldukça popülerdi. Dışarıdan, onun yaşamı, ılımlı bir şekilde başarılı olan din adamlarına özgü idi. Fakat birkaç ölü doğan çocukları olduğu için eşi mutsuzdu.

Sterne, masrafları kendisine ait olmak üzere, 1759 sonlarında Tristram Shandy’nin ilk iki cildini yayınladı. Kitabın patlamasının ardından Sterne kendi yayın evini açtı. 1762’de akciğer kanamalarının artması nedeniyle, Fransa’nın nemli havasından kaçtı. 18 Mart 1968’de Londra’daki lojmanlarında yatarken, kolunu sanki bir darbeyi önlermiş gibi kaldırdı ve “Şimdi geldi” diyerek öldü.

Laurence Sterne’in Eserleri

Sterne’nin en ünlü eseri olan The Life and Opinions of Tristram Shandy (Tristram Shandy’nin Yaşamı ve İnançları), 1759’dan 1767’ye kadar dokuz ince cilt halinde yayınlanmıştır. Kitap anlatıcı, Tristram’ın hayatını anlatır. Bir seviyede Tristram Shandy entelektüel gururun hicividir. Modern yorumcular Tristram Shandy’yi psikolojik ve akıl-bilinç kurgusunun atası olarak görmektedirler.

Sterne’nin ikinci romanı A Sentimental Journey (Duygusal Bir Yolculuk), Yorick’in Fransa’yı dolaştığı hikayedir. Duygusal Bir Yolculuk pek çok dile çevrilmiştir ancak çeviriler mizahi dili kaybettikleri için duyguları orijinal dil kadar iyi verememişlerdir. Bu çevirilerden sonra Sterne “duygusallığın en büyük papazı” olarak adlandırılmıştır ve 18. yüzyılın ikinci yarısında kıtasal derin bir etki yaratmıştır. İngiliz yazarın ölümünden sonra ise; Letters from Yorick to Eliza (Yorick’ten Eliza’ya Mektuplar), Journal to Eliza (Eliza’ ya Günlük) adındaki kitapları yayımlanmıştır.

YORUM YOK

Bir Cevap Yazın