Yeryüzü şekilleri bugünkü halini milyarlarca yıl boyunca geçirdiği değişimler sonucunda almıştır. Her bir jeolojik zamanda farklı yeryüzü hareketleri ve farklı yeryüzü şekilleri oluşmuştur. Zaman içerisinde depremler, akarsular, buzullar ve rüzgarlar gibi dış kuvvetler yeryüzünün şekillenmesinde etkili olmuştur. Bu değişimler neticesinde ovalar, platolar ve dağlar oluşmuştur. Oluşumlarına ve yapısına göre farklı isimler alan yeryüzü şekillerinden birisi de ovalardır.

Ovalar tarımsal faaliyetler için oldukça verimli topraklardır. Ovanın platolardan farkı ise; platolar akarsular tarafından derin bir biçimde yarılmış yüksek düzlüklerken, ovalar etrafına göre daha çukurda kalmış arazilerdir.

Platolar yüksekte kaldıklarından tarım için ideal yerler değildir. Buralarda daha çok hayvancılık faaliyetleri sürdürülmektedir. Yapı olarak dağlık ve engebeli bir özelliğe sahip olan ülkemizde düz alanlar oldukça azdır. Ovalar ülkemizin sadece % 8’lik bir kısmını kaplamaktadır.

Ova Nedir?

Ova Nedir?Ova engebenin çok az olduğu, deniz yüzeyine göre değişik yükseltilerde olan, çevresine göre çukurda kalmış, düz veya düze yakın, vadilerle yarılmamış yüzey şekline verilen isimdir. Ovalar akarsuların taşıdığı alüvyonların birikmesi sonucu oluştuğu için verimli topraklardır. Tarım faaliyetleri için oldukça elverişli olduğundan bu bölgelerde yerleşim de çoktur. Maden suları ve sıcak su kaynakları yönünden zengindirler. Yerkabuğunun hareketli zeminlerinde bulundukları için deprem yönünden tehlikelidirler. Türkiye’nin yüzey şekillerine bağlı olarak ovaların batıdan doğuya doğru yükseltileri artmaktadır.

Fiziki haritada ovalar yükseltilerine göre şu şekilde renklendirilir,

  • 0-200 metre arası ovalar koyu yeşil
  • 200-500 metre arası ovalar açık yeşil
  • 500-1000 metre arası ovalar sarı
  • 1000-1500 metre arası ovalar turuncu
  • 1500 metre üzerindeki ovalar kahverengi renkleriyle renklendirilmektedir.

Oluşumlarına Göre Ovalar, Ova Çeşitleri

Oluşumlarına Göre Ovalar, Ova Çeşitleri

  • Tektonik (Çöküntü) Ovalar: Fay hattına bağlı olarak deprem gibi bazı yeryüzü hareketleri meydana gelmektedir. Bu hareketler sonucu oluşan çukurluklara zamanla alüvyonların birikmesiyle ortaya çıkan ovalara tektonik ovalar denmektedir.
  • Delta Ovaları: Akarsuların taşıdığı alüvyal malzemelerin deniz kıyısında birikmesiyle oluşan ovalardır. Bir delta ovasının oluşabilmesi için akarsu havzasını meydana getiren toprak tabakasının kolay aşınabilen yapıda olması gerekmektedir. Ek olarak alüvyonların biriktiği deniz kıyısında gelgit olaylarının ve kuvvetli akıntıların olmaması gerekir.
  • Karstik Ovalar: Genellikle verimsiz yapıda olan bu ovalar kireçtaşı, dolomit, kayatuzu, alçıtaşı gibi karstik arazilerin çok olduğu bölgelerde çözünmeye bağlı olarak oluşmaktadır. Türkiye’de en çok Akdeniz Bölgesi’nde bulunmaktadır.
  • Göl Yeri Ovaları: Göl olan bazı yerlerde zamanla suyun kuruyup çekilmesi sonucu çukurluklar oluşur. Burada sel suları ve akarsuların taşıdığı alüvyonların birikmesi sonucu meydana gelen ovalardır. Ülkemizde en çok İç Anadolu Bölgesi’nde bulunmaktadır.
  • Dağ Eteği Ovaları: Eğimin azaldığı dağ eteklerinde, sel ve akarsuların getirdiği alüvyonların birikmesi sonucu oluşan ovalardır.
  • Lav Örtüsü Ovaları: Volkanik hareketler sonucu meydana gelen ovalardır. Ülkemizde en çok Doğu Anadolu Bölgesi’nde görülmektedir.

Oluşumlarına Göre Türkiye’nin Ovaları Nelerdir?

Oluşumlarına Göre Türkiye’nin Ovaları Nelerdir?

  • Marmara Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Adapazarı Ovası, Balıkesir Ovası, Mustafa Kemalpaşa Ovası, Bursa Ovası, İnegöl Ovası, Ergene Ovası.
  • Ege Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Bergama Ovası, Soma Ovası, Turgutlu Ovası, Salihli Ovası, Torbalı Ovası, Akhisar Ovası, Alaşehir Ovası, Söke Ovası, Ödemiş Ovası, Tire Ovası, Koçarlı Ovası, Yeni Pazar Ovası
    Delta Ovaları: Balat Ovası (Büyük Menderes ile), Selçuk-Efes Ovası (Küçük Menderes ile), Dikili Ovası (Bakırçay ile), Menemen Ovası (Gediz ile).
  • Akdeniz Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Amik Ovası ve Kahramanmaraş Ovası
    Delta Ovaları: Çukurova (Ceyhan, Seyhan nehirleri ile) ve Silifke Ovaları
    Karstik Ovalar: Tefenni Ovası, Acıpayam Ovası, Korkuteli Ovası, Muğla Ovası, Kestel Ovası, Elmalı Ovası.
  • Karadeniz Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Bolu Ovası, Düzce Ovası, Turhal Ovası, Niksar Ovası, Tosya Ovası, Sulu Ova, Merzifon Ovası, Taş Ova, Erbaa Ovası, Zile Ovası, Artova Ovası
    Delta Ovaları: Çarşamba Ovası (Yeşilırmak ile), Bafra Ovası (Kızılırmak ile).
  • Doğu Anadolu Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Elazığ Ovası, Malatya Ovası, Varto Ovası, Karlıova, Hınıs Ovası, Iğdır Ovası, Elbistan Ovası, Erzurum Ovası, Erzincan Ovası, Yüksekova, Tercan Ovası, Pasinler Ovası.
    Lav Örtüsü Ovaları: Muradiye Ovası, Malazgirt Ovası, Çaldıran Ovası.
  • İç Anadolu Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Kayseri Ovası, Konya Ovası, Develi Ovası, Aksaray Ovası, Eskişehir Ovası, Çubuk Ovası.
  • Güneydoğu Anadolu Bölgesi:
    Tektonik Ovalar: Suruç Ovası, Ceylanpınar Ovası, Harran Ovası, Birecik Ovası.

2 YORUMLAR

Bir Cevap Yazın