Kızamık Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Korunma Yolları ve Tedavisi

Çocuk hastalıkları arasında gösterilse de, yetişkin ve ergenlerde de meydana gelen kızamık, ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bir tür virüs aracılığıyla meydana gelen kızamık hamile ve bebeklerde çok ağır seyretmektedir. Kızamık hastalığını tanımak ve belirtilerini hemen fark edebilmek için konu hakkında hazırladığımız yazımızı okumanızı öneririz.

Kızamık, Paramyxoviridae ailesine mensup virüsün yol açtığı ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Deride oldukça kızarık döküntülere ve yüksek ateşe sebep olan kızamık, genellikle kış ve ilkbahar aylarında görülmektedir. Yetişkinlerde görülebildiği gibi daha çok çocuklarda meydana gelir. Aşısının bulunması sayesinde her yıl 1 milyon çocuk kızamık virüsünden korunmaktadır. Ancak buna rağmen en sık görülen çocuk hastalıkları arasında ilk sıralarda yer almaktadır.

Virüsün vücuda girdiği; kuru öksürük, titreme, ışığa karşı duyarlı olma, vücut ısısında artış ve ağızda çıkan beyaz yaralardan anlaşılabilir. Bulaşıcılık oranı çok yüksek olduğundan, kızamık olan okul ve kreş dönemindeki çocukların, birkaç gün evde tutulması istenir. Hastalığın kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, semptomların etkisini azaltmaya yönelik verilen ilaçlar, sağlıklı beslenme ve dikkatli bir bakım süresi ile çok rahat bir şekilde atlatılabilmektedir.

Vitiligo (Ala Hastalığı) Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Korunma Yolları ve Tedavisi

Aşısının olmadığı dönemlerde ölümcül seyreden ve sık sık görülen kızamık, günümüzde büyük ölçüde azalmıştır. Bilgihanem okurları için hazırladığımız bu yazıda, uzman doktorların araştırmalarından ve bilimsel verilerden yola çıkarak sizlere; kızamık nasıl bir hastalıktır, nedenleri ve belirtileri nelerdir gibi soruların yanında, aşısı ve tedavisi hakkında da kapsamlı bir bilgi sunacağız.

Kızamık Nedir?

Kızamık tıpkı kabakulak gibi Paramyxoviridae ailesi virüslerinin vücuda girmesiyle oluşur. Deride kızarıklık ve döküntülerle seyreden, yüksek ateş, titreme ve halsizliğe yol açan bulaşıcı bir hastalıktır. Üst solunum yoluyla bulaşan virüs akciğerlere doğru ilerler. Kızamık hastalığı genel olarak; kuluçka dönemi, döküntü öncesi dönem, döküntü dönemi ve iyileşme döneminden oluşur. Sadece insanlarda görülen bir hastalıktır.

Hamile ve bebeklerde tehlikeli olabilen kızamık, doğru ve zamanında tedavi edildiği takdirde sonuç olumlu olacaktır. Ancak tedaviye geç kalınması veya önemsenmemesi durumlarında; orta kulak iltihabına, akciğer ve gırtlaklarda yaraların oluşmasına ve şiddetli ishale yol açabilir. Kızamıktan en etkili korunma yöntemi aşıdır. Aşısının %95-99 oranında koruma sağladığı bilinmektedir. Bir kez kızamık olan kişide, virüse karşı bağışıklık oluşacağı için hastalık bir daha geçirilmez.

Çocukluk dönemi hastalığı olarak bilinmesine rağmen, ergenlerde ve yetişkinlerde de görüldüğü tespit edilmiştir. Hastalığın epidemiyolojisine baktığımızda; 2008 yılında çoğu 5 yaş altı çocuk olmak üzere 164 bin kişinin kızamıktan hayatını kaybettiği biliniyor. Ancak 2000 – 2008 yıllarında 700 milyon çocuğun aşılanması sayesinde, kızamığın %78 oranında azaldığı tespit edilmiştir.

Türkiye’deki duruma baktığımızda da aşının olumlu sonuçlarını görmekteyiz. Kızamık aşısı sayesinde 2001 yılında 30 binin üzerinde olan hasta sayısı, 2009 yılında 4’e kadar düşürülmüştür. Dönem dönem salgınlara yol açan kızamık ölümcül bir hastalık olduğundan, ülkelerin sağlık bakanlıkları önemli tedbirler alarak, sürekli kontrol sağlamaktadır.

Kızamık Nasıl Bulaşır?

Kızamık çok bulaşıcı bir hastalıktır. Öyle ki, kızamık hastasının bulunduğu bir odada, havaya saçılan mikroplar bir saat içerisinde oraya giren herkese bulaşabilir. Genellikle ilkbahar ve kış aylarında artan kızamık; hasta birinin öksürmesi, hapşırması ve konuşması sırasında bulaşmaktadır.

Ağız veya burun boşluğuna yerleşen kızamık virüsü solunum yoluyla yani havaya saçılan damlacıklar vasıtasıyla bulaşabilmektedir. Bu nedenle hasta kişi ile temas etmemeye çalışılmalıdır. Ek olarak, hastalık başladıktan sonra ortalama 10 gün, en bulaşıcı dönemdir. Bu yüzden kızamık olan kişilerin kalabalık ortama girmemeleri ve çocukların belli bir süre okula gönderilmemeleri istenir.

Kızamık Hastalığının Nedenleri Nelerdir?

Kızamık hastalığının asıl nedeni Paramiksovirüslerdir. Kızamık virüsü vücuda girdiğinde eğer o kişinin bağışıklık sistemi bu virüsü tanımıyorsa hastalık meydana gelir. Yani kişi aşılı değilse veya daha önce kızamık geçirmemişse hastalık ortaya çıkar. Aşılı ve önceden kızamık olan kişiler virüsle tekrar karşılaştıklarında hastalık oluşmamaktadır.

Peki, kızamık virüsü herkeste aynı belirtileri mi gösterir? Öncelikle şunu bilmeliyiz; kızamık dahil tüm hastalıklar yeterli beslenmeyen, bağışıklık sistemi zayıf, aşırı stresli ve halsiz insanlarda daha kolay oluşur. Bu nedenle her zaman dengeli ve sağlıklı beslenmeye özen gösterilmeli, zararlı maddelerden uzak durulmalıdır.

Kızamık Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Genellikle 3-10 yaş arası çocuklarda ilkbahar ve kış aylarında meydana gelen kızamık hastalığının belirtileri çok net bir şekilde hissedilmektedir. Belirtiler hastalığa yol açan virüsün, kişiye bulaşmasından yaklaşık 10-12 gün sonra ortaya çıkmaktadır. Ciltte kırmızı, hafif kabarık deri döküntüleri ile kendini belli eden kızamığın en sık karşılaşılan belirtileri şunlardır;

  • Halsizlik.
  • Ciltte isilik oluşması.
  • Kuru öksürük.
  • Boğaz ağrısı.
  • İştahsızlık.
  • Burun akıntısı.
  • Işığa hassasiyet.
  • Gözlerde kızarıklık.
  • Eklem ağrısı.
  • Baş ağrısı.
  • Lenf bezlerinde şişme.
  • Ağızda aft benzeri oluşumlar.
  • Yüksek ateş.
  • Bademciklerin şişmesi.
  • Soğuk algınlığı.

Kızamıktan Korunma Yolları Nelerdir?

Kızamık tüm dünyada salgınlar şeklinde görülen, deri döküntülerine sebep olan bir hastalıktır. İlk olarak çocuklar etkilenmektedir. Kızamıktan korunmanın en garanti ve tek yolu aşı yaptırmaktır. Çok uzun yıllardan beri uygulanan aşı sayesinde, her yıl 1 milyona yakın çocuğun kızamığa yakalanmadığı biliniyor.

Kızamık aşısı %100’e yakın koruyucu olmak üzere ömür boyu etkilidir. Yani bir kez aşı olmuş veya bir kez bu hastalığı geçirerek antikor oluşturmuş kişiler, bir daha kızamığa yakalanmaz. Yakalansa bile vücut hastalık virüsünü tanıyacağı için sorun olmayacaktır.

Kızamık Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Kızamık – Kızamıkçık – Kabakulak (KKK) üçlü aşı şeklinde uygulanır. Halk arasında kızamık karması olarak da bilinir ve her üç hastalık için aynı anda koruyuculuk sağlar. Kızamık aşısının ilk dozu 12 – 15 aylıkken, ikinci dozu 4-6 yaşında uygulanmaktadır. İlk dozda genel olarak önerilen bebeğin 12. ayını doldurmasıyla yaptırılmasıdır. Ancak herhangi bir sebeple geç kalındıysa en geç 15. aya kadar aşının muhakkak yaptırılması gerekir.

Koruyuculuk oranı %95 – 99 olduğundan, aşı yaptıran birisi de kızamık hastalığı geçirebilir. Diğer tüm aşılarda olduğu gibi bunun da bazı yan etkileri olabilir. Hafif ağrı, ateş ve döküntü gibi yan etkileri olan kızamık aşısı bundan başka ve ağır durumlara yol açarsa hemen doktorunuza danışmanızda fayda vardır. Kızamık aşısının hamile kadınlara uygulanması tehlikeli ve kesinlikle yasaktır.

Kızamık Nasıl Teşhis Edilir?

Kızamık çok kolay şekilde teşhis edilen bir hastalıktır. Doktorun fiziki muayenesi ile kolaylıkla tanısı konulabildiği gibi, derideki kırmızı döküntüler de kişide kızamık olduğu şüphesini akıllara getirmektedir. Ancak kesin tanı özel kan testleri ile konulmaktadır. Doktor, kızamık şüphesi duyduğunda hastadan; kan ve idrar testinin yanında, boğaz veya burun sürüntüsü alarak detaylı inceleme ister.

Dizanteri Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Korunma Yolları ve Tedavisi

Hastadan örnek alacak doktor veya hemşirenin maske takması, eldiven giymesi kendi sağlıkları açısından önerilmektedir. Özellikle kan alırken son derece dikkatli olmalı ve güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Boğazdan alınan örnek genellikle Sağlık Müdürlüğü’ne yollanır. Kızamık şüphesi olan vakalar için kesin tanının laboratuvar testleri ile doğrulanması zorunludur.

Kızamık Nasıl Tedavi Edilir?

Tıpkı diğer viral hastalıklarda olduğu gibi kızamıkta da tedavinin asıl amacı, hastalığın semptomlarını en aza indirmek ve hafif şekilde atlatılmasını sağlamaktır. Eğer kişi aşılıysa, bağışıklık sistemi kızamık virüsü ile karşılaştığında bunu tanıyacak ve belirtiler hafif şekilde olacaktır. Kızamık hemen teşhis edilmeyip tedaviye geç kalınırsa orta kulak iltihabı, beyin iltihabı ve zatürre gibi ciddi durumların ortaya çıkmasına sebep olabilir.

Bu nedenle, az önce saydığımız belirtilerden herhangi birini gördüğünüzde, mutlaka bir sağlık kuruluşuna gitmeli ve gerekli tetkikleri yaptırmalısınız. Kızamık tedavisinde doktor temel olarak yüksek ateşi düşürmeye, boğaz ağrısını giderip öksürüğü kesmeye yönelik ilaçlar vermektedir. Eğer kızamık, konjonktivit hastalığına sebep olduysa, gözleri temizlemeye yönelik tedavi de uygulanabilir. Doktor tarafından verilen ilaçlara ek olarak şunları yapmaya özen göstermelisiniz;

  • Hasta bol bol dinlenmelidir.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirecek gıdalarla beslenmelidir.
  • Temizliğe çok özen gösterilmelidir.
  • Bol sıvı tüketilmelidir. Su ve taze sıkılmış meyve suları önerilir.
  • A vitamini takviyesi yapılmalıdır.
  • Hastanın yattığı yer güneş almalı ve hijyen koşullarına dikkat edilmelidir.
  • Oda sıcaklığı ortalama 20 derece olmalıdır.

Konu Hakkında Bilgilendirici Video

Sonuç ve Okura Sorular

Kızamık tüm dünya ülkelerinde görülen, salgınlar şeklinde seyreden, oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Aşısı sayesinde eski zamanlara nazaran vaka sayısında büyük düşüş olsa da, dönem dönem salgınların nüksettiği ve hastalığın ciddiye alınması gerektiği hatırlatılmaktadır.
Öncelikle kızamık geçirip geçirmediğinizi soralım?
Bebeğinize kızamık aşısı yaptırdığınızda ne gibi yan etkileri gördünüz?
Çalıştığınız yerde kızamık geçiren varsa işe gelmemesi konusunda onu uyarır mısınız, yoksa siz mi ortamdan uzaklaşırsınız?
Kızamıktan ölen bir yakınınız veya tanıdığınız var mı?



Okur Yorumları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bilgihanem'i Takip Edin

En Yeniler