Soğan Nedir? Çeşitleri, Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Beyaz, mor, arpacık ve yeşil soğan olmak üzere farklı çeşitleri olan soğanın faydaları saynakla bitmiyor. Neredeyse her yemekte kullandığımız soğanın genel özelliklerini, nasıl yetiştiğini ve faydalarını Bilgihanem okurları için hazırladığımız bu yazımızdan öğrenebilirsiniz.

Soğan, birkaç çeşidi bulunan, sağlık açısından çok fazla faydası olan ve yemeklerimizin vazgeçilmezi bir sebzedir. Hemen her yemekte soğana ihtiyaç duyulur. Enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyucu olduğu bilindiğinden, bu tür sağlık sorunlarında da tedaviye destek amacıyla kullanılmaktadır. Kokusu her ne kadar biraz rahatsız edici olsa da sağladığı şifalar göz önünde bulundurulduğunda mutlaka tüketilmesi gereken sebzeler arasında ilk sıralarda yer almalıdır.

Besin değeri yüksek olan soğanın tüketimi gerek ülkemizde gerekse dünyada fazlacadır. Ülkemizde sonbahar mevsiminde hasat sonrasında kışa hazırlık olması bakımından soğan stoku yapılır. Hazırlanan hemen her yemekte kullanılan soğan, yemeğe lezzet katmaktadır. Yemeklerde kullanılan soğanın saymakla bitmeyecek kadar çok faydası vardır. Yemeklerde kullanmak dışında soğan ile çeşitli kürler, maskeler yapılabilir. Soğanın özellikle kadınlarda sıkça görülen polikistik over sendromunda faydalı olduğu düşünülmektedir.

Üzüm Nedir? Çeşitleri, Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Faydaları saymakla bitmeyecek soğanın bilinen çok sayıda çeşidi de bulunmaktadır. Faydası çok diye bolca soğan tüketmenin bazı sakıncaları olabilir. Özellikle mide hastalarında soğan tüketimi ciddi rahatsızlıklar verebilmektedir. Özellikle soğan kürü uygulayacak olanların mide hassasiyeti konusunda dikkatli olması gerekmektedir. Soğanın bir dönem Zambakgiller familyasından olduğunu iddia eden botanikçiler olmuştur. Soğanın familya olarak gerçekte Zambakgillere ait olmadığı 1976 yılında net olarak belirlenmiş ve Soğangiller familyasından kabul edilmiştir.

Soğan Nedir?

Soğangiller familyasından olup Allium cinsine dahil olan tüm bitkilere genel olarak soğan adı verilmektedir. Soğan kelimesi Allium cepa türünü tabir etmek için daha çok kullanılmaktadır. Dilimize göre bu tabir bahçe soğanına karşılık gelmektedir. Soğanın hem yumrusu hem yeşil yaprakları yemeklere tat vermek amacıyla kullanılmaktadır. Bazı botanikçiler Zambakgiller ailesinde değerlendirmektedir. Hem yumrusu hem de yaprakları kullanılmaktadır.

Soğanın Özellikleri Nelerdir?

Soğan içeriğinde pektin, insülin ve C vitamini bulunduran bir sebzedir. Kokusunun ağır, kötü ve yakıcı özelliği olduğu bilinmektedir. Soğan ile sık anılan bir diğer özellik de tıpkı sarımsak gibi kükürtlü sebzelerden olmasıdır. En sık üretileni ve görüleni beyaz soğandır ve bunu kırmızı soğan ile arpacık soğan takip eder.

Arpacık soğan yaklaşık olarak erik büyüklüğündedir ama kırmızı ve beyaz soğan çeşitli boyutlarda olabilir. Soğan yapısı gereği sıcak ve nemli ortamda kolayca çürüyebilir. Bu nedenle serin bir mekanda ve suyla temas etmeden, kuru bir şekilde muhafaza edilmelidir.

Soğan Çeşitleri Nelerdir?

Halk arasında tüketilen soğanlar arasında birkaç çeşit bulunmaktadır. Taze (yeşil), arpacık, kırmızı, mor, beyaz ve kuru soğan olarak ayrılan bu çeşitleri farklı yemeklerde kullanılır. Taze veya yeşil soğan daha çok salatalarda kullanılırken arpacık soğan kebap türü yemeklerde, yahnide veya etsiz zeytinyağlı yemeklerde kullanılmaktadır. Diğer çeşitleri ise genel olarak tüm yemeklerde kullanılmaktadır.

Kırmızı veya mor denilen soğan türü daha çok piyazlarda kullanılır ve sofralarda çiğ olarak bolca tüketilmektedir. Soğanın ayrıca tohum çeşitleri bulunmaktadır. Banko soğan, valenciana soğan, keş soğan, fito delfos, pan 88 soğan, swale f1 soğan, bereket ve songur soğan bilinen tohum çeşitlerindedir. Saydığımız bu isimler ana çeşitlerinin piyasada bulabileceğiniz isimleridir. Bunların özellikleri ise kısaca şu şekildedir;

  • Banko Soğan; Ocak, Şubat ve Mart aylarında ekilmektedir. Kabukları bakırımsı kahve renktedir. 120 – 150 gün arasında olgunlaşma süresi vardır. Dekara 10 ton kadar veren bu tür ülkemizde sıklıkla yetiştirilmektedir.
  • Keş Soğan; Uzun gün yani yazlık yetiştiriciliğe uygundur. Kahverenginde olan bu çeşit etli ve iri olmaktadır.
  • Valanciana Soğan; Ortalama 2 – 3 ay arasında olgunlaşmaktadır. İlkbahar veya sonbahar aylarında ekilen bu türün kabukları da kahvedir ve meyvesi yuvarlak olmaktadır. Güçlü bir kök yapısı olduğu için kurak iklimlerde de yetişebilmektedir.
  • Tan 88 Soğan; Yüksek verimlidir ve depolama koşullarına uygundur. Uzun gün koşullarında yetişmeye elverişli olan bu türün meyvesi beyaz renktedir.
  • Aki Soğan; Ekimi ilkbaharda, hasadı sonbaharda yapılmaktadır. Kısa gün soğan türüdür. Yuvarlağa yakın şekli vardır ve 4 – 6 ay arasında depolanabilmektedir.
  • Bereket Soğan; Uzun gün soğan çeşididir, ülkemizde çok verimli bir şekilde yetişmektedir. Şekli yuvarlağa yakındır ve 2 ay ile 4 ay arasında depolanabilmektedir.
  • Songur Soğan; Yuvarlağa yakın bir şekli olan bu tür kısa gün soğanıdır. Açık kahverengindedir ve 2 – 4 ay arasında depolanma ömrü vardır.

Soğanın Faydaları Nelerdir?

Yağ yakıcı özelliği sayesinde bölgesel zayıflama konusunda etkili olduğu bilinen soğan ayrıca iştah kesicidir. Damarlardaki yağ birikintilerini temizleme özelliği dolayısıyla damarların temizlenmesi için tüketimi önerilir. Soğanı kafi miktarda tüketen kişilerde cilt çatlağı, yaşlılık belirtileri, selülit gibi sorunlar daha az görülmektedir. Soğanın ayrıca idrar ve ödem söktürücü etkisi bulunmaktadır. En eski çıban tedavi yöntemlerinde soğan kullanılmıştır.

Soğanın içeriğinde doğal antibiyotik kabul edilebilecek maddeler bulunduğundan astım, bronşit, soğuk algınlığı gibi rahatsızlıkları iyileştirici etkisi olan bir sebze olarak kabul edilebilir. Soğanın diyabet, öksürük, yüksek tansiyon, damar sertliği gibi hastalıkların tedavisinde destek olarak kullanıldığı bilinmektedir. Soğanın faydalı taraflarından yararlanabilmek için yemeklerde fazla kavurmadan kullanmak, salatalarda çiğ olarak tüketmek en doğrusudur. Özellikle kuru soğanın faydaları şunlardır;

  • Yüksek ateş halinde ateşi düşürme özelliği vardır.
  • Grip, nezle ve soğuk algınlığı gibi hastalıklara iyi gelir.
  • Antiseptik, antibakteriyel ve antimikrobiyaldir. Bu sayede enfeksiyon oluşma ihtimalini düşürür, vücutta bir iltihap varsa bunun geçme hızını artırır.
  • Burnunuz kanadığında çok hafif soğan koklarsanız kanamanın durmasını sağlayabilirsiniz.
  • Uykusuzluğa ve geceleri çok sık uyanma soruna iyi gelir. Bunun için eğer yemeklerde çok fazla tüketmiyorsanız, her gün küçük de olsa bir adet soğan yemeyi alışkanlık haline getirmelisiniz.
  • Bağırsaktaki gaz ve sancı sorunlarına iyi gelerek, sindirim sistemi sorunlarının önüne geçer.
  • Kemik erimesi riskini azaltır.
  • Cilt yanıklarına, böcek sokmalarına iyi gelir. Özellikle arı sokmalarında bir miktar soğan sürdüğünüzde şişmenin ve zararın boyutunu azaltabilirsiniz. Tabi sadece soğan sürerek bırakmamalı, mutlaka doktora görünmelisiniz.
  • Yaz akşamlarında çok sık gördüğümüz sivrisinek benzeri haşerelerden de soğan sayesinde kurtulabilirsiniz. Bunun için bir adet soğanı keserek odanızın herhangi bir yerine koymanız yeterli olacaktır
  • Soğan çok önemli bir kanser önleyicidir. Özellikle gırtlak ve kolon kanseri ile beyin tümörlerinin oluşumunda, çok etkin bir önleyicidir.
  • Sağlam bir sinit sistemine ulaşmanızı sağlar.
  • Hafızayı kuvvetlendirerek, alzheimer benzeri beyin hastalıklarının oluşma ihtimalini düşürür.
  • Kuru soğan demir, fosfor, potasyum ve kalsiyum gibi mineraller açısından zengin bir içeriğe sahiptir. Bu nedenle oluşabilecek birçok hastalığa karşı vücudun savunma mekanizmasını geliştirir.
  • Sağlıklı saçlara ulaşmanızı sağlar. Düzenli olarak tüketildiğinde saç dökülmesini büyük oranda azalttığı tespit edilmiştir.
  • Depresyon benzeri bunalımlı ruh hallerine ve anksiyeteye iyi gelir.
  • Menopoz etkilerini azaltır.
  • Kalp hastalıklarına karşı koruma sağlar.
  • Özellikle erkeklerde cinsel gücü artırır.
  • Kan şekerini dengeler.
  • Göz sağlığını korur.

Soğanın Zararları Nelerdir?

Soğan doğru miktarda ve doğru pişirme yöntemiyle tüketildiğinde faydalı bir besin olmasına karşın aşırı tüketildiğinde çeşitli zararlar doğurabilir. Özellikle hemoroid (basur) ve midede yanma, gaz gibi şikayetleri olanların soğandan uzak durmasında yarar var.

Safran Nedir? Nasıl Kullanılır? Faydaları ve Yan Etkileri Nelerdir?

Kükürt bileşenleri barındıran soğanın çok sık tüketilmesi halinde zehirlenme gibi ciddi durumlar da ortaya çıkabilmektedir. Uyuşturucu etkisi yaratabilen kükürtdioksit dozu günlük 35 mg seviyesini geçmemelidir. Soğanı yemeklerin içinde günde 1-2 adeti geçmeyecek şekilde tüketmek makbuldür.

En sık duyulan şikayet ise midede yanma hissi oluşturmasıdır. Soğanı çok fazla veya aç karnına yediğiniz zaman midenizde ciddi bir yanma hissi oluşacaktır. Özellikle ülser gibi sorunu olanlar bu konuda biraz daha dikkatli olmalıdırlar.

Konu Hakkında Bilgilendirici Video

Sonuç ve Okura Sorular

Soğan, Allium ailesinden olan bir sebzedir. Vücuda birçok faydası olan soğan, bazı kanser türlerine yakalanma riskinizi düşürür, ruh halinizi düzenler, deri ve saç sağlığınıza iyi gelir.
Yemeklerinizde çok sık soğan kullanıyor musunuz?
Ortalama olarak değerlendirdiğinizde günde kaç adet soğan yiyorsunuz?
Çok fazla yediğinizde ne gibi yan etkiler gördünüz?
Kokusundan dolayı yemekten kaçındığınız oluyor mu, yoksa faydası için kokusunu göz ardı edenlerden misiniz?



Okur Yorumları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bilgihanem'i Takip Edin

En Yeniler